Home

Het ontwikkelingsprofiel

Wat is het Ontwikkelingsprofiel?

Reliëf van de persoonlijkheid

Veel van wat volwassenen denken, voelen en doen past bij hun kalenderleeftijd. Soms vallen ze echter terug in patronen die passen bij een eerdere ontwikkelingsfase. De volwassen psyche is geen vlakte, maar een landschap vol reliëf.

Bij patiënten in de GGZ kunnen onrijpe patronen oververtegenwoordigd zijn. Dat kan specifieke problemen geven, die in de behandeling om aandacht vragen. Maar hoe krijg je als behandelaar zicht op het unieke psychische landschap van je patiënt?

Kaart van het psychische landschap

Het Ontwikkelingsprofiel, in Nederland ontwikkeld door prof. dr. Robert Abraham, biedt een methode om de adaptieve en disadaptieve gebieden in iemands persoonlijkheid in kaart te brengen.

Resultaat: een sterkte-zwakte analyse van het psychosociaal functioneren van de patiënt. Zo krijg je niet alleen een diagnostisch overzicht, maar ook gepersonaliseerde aangrijpingspunten voor de behandeling.

Het profiel integreert bestaande classificatiesystemen – zoals de DSM 5 – met het psychodynamisch referentiekader, en is daarom breed inzetbaar. In de cognitieve gedragstherapie biedt het bijvoorbeeld zicht op individuele denkpatronen. In een psychodynamische therapie helpt het je voorspellen welke rol overdracht en tegenoverdracht gaan spelen.

Niveaus van psychodynamisch functioneren

Het Ontwikkelingsprofiel onderscheidt negen niveaus van functioneren, die in allerlei combinaties kunnen voorkomen en zo steeds een uniek innerlijk landschap zichtbaar maken:

 

Adaptief (ADAP)

Generativiteit/rijpheid
Verbondenheid
Individuatie
 

 

Disadaptief (DISADAP)

Neurotisch
(NEURO)
Rivaliteit
Verzet
Afhankelijkheid
Primitief
(PRIM)
Egocentriciteit
Fragmentatie
Structuurloosheid

Hoe kun je het Ontwikkelingsprofiel gebruiken?

Het Ontwikkelingsprofiel als referentiekader

Het Ontwikkelingsprofiel kan dienen als referentiekader, in je eigen praktijk of binnen je team. Het biedt een manier van kijken die de rijkdom aan klinische feiten structureert en een overzichtelijk en eenduidig beeld schetst van complexe problematiek. Bovendien levert het profiel een gemeenschappelijke taal. Bemerk je bij iemand met de diagnose ‘depressie’ bijvoorbeeld verschijnselen die vallen binnen het vroegkinderlijke niveau Fragmentatie? Dan kun je in de behandeling aansluiten op dit kwetsbaarste ontwikkelingsniveau. Tegelijk kunnen ook iemands sterke kanten worden ingezet.

Het Ontwikkelingsprofiel in diagnostiek en indicatiestelling

Je kunt het profiel ook gebruiken als empirisch instrument voor aanvullende diagnostiek en indicatiestelling. De vragenlijst en het gestructureerde interview laten zien waar je patiënt op volwassen niveau functioneert en waar niet. Voor deze toepassing is enige scholing nodig.

De Ontwikkelingsprofiel-Vragenlijst (OPV)

De gevalideerde vragenlijst beslaat 108 items. Hij levert scores op de negen niveaus van psychodynamisch functioneren. Scores van twee normgroepen (de gemiddelde bevolking en een patiëntenpopulatie in de GGZ) zijn beschikbaar ter vergelijking. Recente statistische analyses laten zien dat de metingen betrouwbaar en stabiel zijn.

Veelgebruikte toepassingen van het Ontwikkelingsprofiel:

  • Als diagnostisch instrument
  • Voor indicatiestelling
  • Om kernproblemen te identificeren
  • Om (tegen)overdracht te voorspellen
  • Om op therapieverstorend gedrag te anticiperen
  • Om een behandelfocus te kiezen
  • Om stagnatie in de behandeling te doorbreken
  • Om dreigende drop-out te voorkomen
  • Als second opinion bij een complexe casus

Wat zeggen gebruikers?

‘Geeft een heldere sterkte-zwakte-analyse van de persoonlijkheid; toont zowel iemands krachtige als kwetsbare kanten.’

‘Geeft naast de kernproblematiek ook een beeld van de “eilandjes van gezondheid”. Dat is behulpzaam voor de indicatiestelling voor psychotherapie (meer steunende of meer ontregelende interventies) en voor de juiste dosering van een behandeling. Bepaalt ook aan welke doelen gewerkt moet worden.’

‘Geeft richting aan de wijze waarop de therapeutische relatie vormgegeven moet worden. Voorspelt welke thema’s te verwachten zijn in de overdrachtsrelatie en brengt tegenoverdracht tijdig in beeld.’

‘Maakt duidelijk waarop een behandeling kan stagneren, en hoe die stagnaties in de behandeling weer vlot te trekken zijn.’

‘Tijdens de behandeling heb ik het referentiekader van het Ontwikkelingsprofiel in mijn achterhoofd. Dat helpt me van moment tot moment zo goed mogelijk aan te sluiten bij de patiënt.’

Laatste nieuws

Eerstvolgende cursus Ontwikkelingsprofiel

De eerstvolgende cursus Ontwikkelingsprofiel vindt plaats op 12 en 26 mei en 9 juni 2021 bij de RINO groep in Utrecht. Docenten: Dr. Quin van Dam, Dr. Theo Ingenhoven en drs. Laura van Riel. Bezoek RINO groep voor informatie en inschrijven.